रमेशकान्त बडु
जेनजी आन्दोलनपछिको नेपाली राजनीति एक नयाँ मोडमा प्रवेश गरेको छ । युवापुस्ताको आक्रोश र परिवर्तनको चाहनाले सडकदेखि संसदसम्म दबाब बनाएको यस समयमा, राजनीतिक शक्तिहरू आफ्नो अस्तित्व प्रमाणित गर्न दौडिरहेको देखिन्छ । यतिखेर सबैभन्दा धेरै चर्चा पाएको शक्ति भनेको एमाले हो—र यसको नेतृत्व ।
पछिल्लो महिनाहरूमा एमालेको सक्रियता, संगठन परिचालन, देशव्यापी जनसभा तथा काठमाडौँ केन्द्रित कार्यक्रमहरूले एक किसिमको नयाँ ऊर्जा सिर्जना गरेको छ । जनतामा फेरि ‘कसैले केही गर्छ’ भन्ने आशा जगाएको जस्तो माहोल देखिन थालेको छ । यही कारण, एमालेप्रति बढ्दो आशा र भरोसा आजको राजनीतिक बहसको केन्द्र बनेको छ ।
१. जनतामा देखिएको मौन तर दृढ ‘पर्ख र हेर’ मोड
जेनजी आन्दोलनपछि बनेको नाजुक वातावरणमा सरकारबाट अपेक्षित गति नआउँदा नागरिकहरू फेरि विकल्पको खोजीमा पुगे ।
यसैबीच एमालेको—जनजागरण अभियान, जिल्लागत सभा, काठमाडौँमा बम्पर ¥याली, संगठन बलियो बनाउने रणनीतिले जनताको ध्यान तानेको छ ।
अहिले नागरिकको मुड यस्तो छ—
“अहिले कोही त बलियो भएर अगाडि आउनै पर्छ । कसले देश हाँक्छ ? त्यो हेर्दैछौँ ।”
यस ‘पर्ख र हेर’ अवस्थामा एमालेले आफूलाई बलियो विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गर्न सफल देखिन्छ ।
२. ओली नेतृत्वको पुनःउभार ः लोकप्रियता किन बढ्दैछ ?
वलीको शैली—सिधा कुरा, छरितो प्रस्तुति, भावनालाई छोने भाषण—फेरि जनस्तरमा प्रभाव जमाउँदैछ ।
यसबाहेक तीन कारणले लोकप्रियता बढेको देखिन्छ :
राजनीतिक प्रतिस्पर्धामा स्पष्टता (वलीको “के गर्छु, के गर्दिन” शैली)
सङ्गठन चलाउने क्षमतामा भरोसा अन्य दलभित्रको कमजोरीले बनेको रिक्त स्थान एमालेले भरिरहेको स्थिति यति नै कारणले, जेनजी आन्दोलनले ल्याएको ‘असन्तुष्टि’ को खाली ठाउँ अहिले एमालेले भर्न थालेको अनुभव जनताले गरिरहेका छन् ।
३. जेनजी आन्दोलन : शक्ति पनि, विवाद पनि
जेनजी आन्दोलनले देशभर परिवर्तनको माग उठायो। तर आन्दोलन थामिएपछि नेतृत्व गुट–उपगुट, विवाद, तथा नागरिकता विवादजस्ता प्रश्नमा रुमलिएको देखियो ।
केही अगुवामाथि— नागरिकता सम्बन्धी अस्पष्टता, राजनीतिक मकसदप्रति शङ्का, आन्तरिक फुट जस्ता आरोपहरू उठ्दै गए ।
यसले आन्दोलनले उठाएको शुद्ध ऊर्जा कमजोर पार्यो, र जनताले फेरि पुराना दलतिर ‘तुलनात्मक भरोसा’ राख्न थाले—त्यसमध्ये सबैभन्दा बढी एमालेतर्फ ।
४. नागरिकता विवाद : नयाँ आन्दोलनको नैतिकतामा प्रहार
नागरिकता मुद्दा अहिले राष्ट्रिय बहसको केन्द्रमा छ । जेनजीका केही अगुवा स्वयं नै विवादमा परेपछि जनताले प्रश्न उठाए— “देश बदल्नेहरू स्वयं स्पष्ट छैनन् भने कसरी विश्वास गर्ने ?”
यस अवस्थाले पुराना शक्तिहरूलाई, विशेषतः एमालेलाई, विश्वसनीयता पुनःबनाउने अन्तर्धाराको मौका दियो ।
५. एमालेको बढ्दो भरोसा : विकल्पको कमी कि वास्तविक विश्वास ?
जनताको भरोसा बढ्नुको कारण हो अन्य दलहरूको कमजोर प्रदर्शन र एमालेले तुलनात्मक रूपमा व्यवस्थित विकल्प दिएको अनुभूति ।
जनताको अपेक्षा स्पष्ट छ— विकासमा गति, रोजगारमा अवसर, भ्रष्टाचारमा कडाइ, राष्ट्रिय हितमा ठोस निर्णय,
र स्थिर नेतृत्व ।
यदि एमालेले यी अपेक्षा पुरा गर्न सक्यो भने भरोसा अझ बलियो बन्छ; नसक्यो भने जनताको भरोसा फेरि भत्किन सक्छ। अहिले भने एमालेले मौका पाएको छ ।
आशा बढ्दैछ, तर परीक्षा अझै बाँकी छ ।
आजको राजनीतिक माहोल एक वाक्यमा यसरी बुझ्न सकिन्छ— जेनजी आन्दोलनले प्रश्न उठायो, तर त्यसको जवाफ दिने ठाउँ एमालेले कब्जा गर्न थालेको छ ।
जनताको आशा बढ्नु स्वाभाविक हो, किनकि देश नयाँ दिशाको खोजीमा छ । तर नेपालको राजनीतिमा आशाभन्दा ठूलो कुरा ‘कार्य’ हो । अब एमालेले जनताका यी अपेक्षाहरू पूरा गर्न सक्ने कि नसक्ने—यही नै यसको वास्तविक परीक्षा हुनेछ ।
