बैतडी,
बैतडीको मेलौली नगरपालिका वडा न. १ मुदुरे स्यालतडीको १० हेक्टर खेतियोग्य जमिन सिचाँईको अभावमा १८ बर्षदेखी बाँझै रहेको छ ।
वि.स.२०६२ सालमा पहिरोले सिचाँई कुलो भत्काएपछि त्यस गाँउका ५०परिवार बासिन्दाहरु विस्थापीत भएर अहिले मेलौली–६ मा बस्दै आएकाछन् । पुर्खाले बनाएको कुलो भत्किदा स्थानियबासीहरु बेला– बेलामा आफै मर्मत गर्दथे । तर अन्तीम पटकको ठुलो पहिरोले कुलोको नामनिसाना मेटाएपछी गाउँलेहरुकै बलबुताले मर्मत गर्न सक्ने अवस्था नहुँदा विस्थीत हुनुपरेको हो ।
विस्थापीत किसानहरुले सिंचाई योजना निर्माणका लागि सबै सरकारी निकायहरुमा दर्जनौँ पटक माग गरेपनि समस्या समाधान नभएको स्थानिय जयदत्त भट्टले बताए । उनले भने, ‘हामी ५० घरपरिवार मुदुरे स्यालतडीमै फलाएको अन्न, तरकारी र फलफुलमा आत्मनिर्भर थियौँ । हामीलाई बाहै्र महिना खान पुदथ्यो । तर ०६२सालमा आएको पहिरोले कुलो नै भत्काइदिदाँ हाम्रो पुरै रोजिरोटी बनदभयो । तत्कालिन गा.वि.स., जि.वि.स. देखी सबै निकायहरुमा पहल ग¥यौँ, अहिलेपनि वडा, नगर, जिल्ला, प्रदेश र केन्द्रीय स्तरका सबै निकायमा पहल गरिरहेका छौँ, तर कसैले टेरेका छैनन् । हाम्रो गाउँमा ठुलो नेता नभएका कारण योजना पाउन नसकेको निश्कर्षमा पुगेका छौँ ।’
उक्त ठाउँमा सिँचाई योजनाका लागि आर्थिक बर्ष २०७५÷०७६मा डेढ करोड रकम बजेट आएर फिर्ता गएको स्थानिय कृषक लालमणी भट्टले बताए । उनले भने,‘हाम्रो दर्जनौँ पटकको प्रयासपछी सिचाँई डिभिजन कार्यालय मार्फत योजना आएको भन्ने सुन्दा खुसी भयौँ, उपभोक्ता समिति गठन गर्न भनियो र गठन ग¥यौँँ, सम्झौताका लागि पटक–पटक बोलाउदाँ आयौँ तर विभिन्न बाहानामा सम्झौता गरिदिएनन् । आर्थिक बर्षको अन्तीममा अर्को पटक हेरौँला भन्ने जवाफ आयो ।’ सिँचाई डिभिजन कार्यालय पाटन बैतडीका तत्कालिन प्रमुख तेज दाहालको लापरवाहीका कारण आयोजना फ्रिज गएको पीडित पक्षको आरोप रहेको छ ।
मुदुरे स्यालतडीमा खेतियोग्य जमिनको नजिकैबाट सुर्नया नदी बग्ने गर्दछ । तर जमिनमा नदीको पानी पानी पुगाउने व्यवस्था छैन् । १८ बर्ष यता खेतिपाती रोकिदाँ जमिनलाई झाडीले पुर्दै गएको छ ।
सिंचाई सुविधाको अभावमा कृषि कर्म गर्न नपाएका किसानहरु मजदुरी गर्न भारत पलायन भएका छन् । किसानहरु हरेक निकायमा निरन्तर धाइरहेका छन् । उनिहरुले बेला बेला जिल्ला स्थीत सरोकारवाला निकाय संग समेत छलफल तथा अन्तरक्रिया गर्ने गरेका छन् । अहिले सिंचाई डिभिजन कार्यालय प्रमुख संजय डंगोलले आयोजना प्राप्तीका लागि प्रकृया अघि बढाउने आश्वासन दिएका छन् । उनले भने,‘यसअघि विभिन्न प्राविधिक समस्याका कारण सिंचाई आयोजना अघि नबढेको देखिन्छ । अब आगामी आर्थीक बर्षका योजनाहरुको प्रकृया अघि बढाउने बेला मुदुरे स्यालतडीको योजनालाई प्राथमिकतामा राख्नेछौँ ।’
मुदुरे स्यालतडीमा सिँचाई आयोजना बनाउनुपर्ने विषयमा परिवर्तनका लागि कार्यरत युवा समुह(थ्ब्ऋ ल्भउब)ि धनगढीले पैरवी गर्दै आएको छ । किसानहरुको समस्यालाई मध्यनजर गर्दै यस विषयमा ८ बर्ष देखी पैरवी गर्दै आएको परियोजना संयोजक देवी खनालले बताए । उनले भने,‘मुदुरे स्यालतडीमा खेतियोग्य जमिनका साथै जंगल र पानी समेत प्रयाप्त भएकाले पशुपालन र माछा पालनको समेत ठुलो सम्भावना छ तर सिंचाई अभावका कारण किसानहरु त्यहाँ बस्नै छाडीसके, सिंचाईको योजना प्राप्त भएमा किसानहरु कृषिमा आत्र्मनिर्भर र व्यवसायीक समेत बन्न सक्नेछन् ।’
सिंचाई अभावमा गाउँबाटै विस्थापीत किसानहरु संघर्ष गर्दागर्दै बृद्ध हुन् थालिसकेका छन् । निर्वाहमुखी मात्रै नभई व्यवसायीमुखी खेतिपाती गर्ने सोच बनाएका उनिहरु सिंचाईका लागि तड्पीएकाछन् । पीडित किसानहरुले जानेबुझेका सरकारी कार्यालय र राजनितिक दलहरु समक्ष माग राख्दै आएका छन् । तर समस्या समाधन नहुँदा निरास भैसकेकाछन् । तर उनिहरु हाम्रो पनि सरकार छ भन्दै संघर्षबाट विचलीत भने भएका छैनन् ।
