नयाँ सहरको कामले अझै पनि अपेक्षित गति लिन सकेको छैन । नयाँ पूर्वाधार निर्माण गरी नमुना सहरको रुपमा विकास गर्ने भनिएका सहरहरुमा काम सुस्त छ ।
स्तरीय सडक पूर्वाधार, ढल निकास, फोहोरमैला व्यवस्थापन, व्यवस्थित बस्ती, घरघरमा खानेपानी, ढलनिकास, फोहोर व्यवस्थापन केन्द्र, विद्युतीकरण, आधुनिक कभर्डहल, ५० शय्याको प्रविधि सम्पन्न अस्पताल निर्माण गर्ने सम्मका महत्वकांक्षि योजना समेट्दै सरकारले २०६८ मा तयार पारेको विस्तृत सम्भाव्यता अध्ययन प्रतिबेदनमा उल्लेख गरेको थियो ।
तोकिएका नमुना सहरमा करिब एक लाख मानिसको बस्ती बसाउने सरकारको लक्ष थियो ।
नमुना सहरको रुपमा विकास गर्ने घोषणा गरिएको १२ वर्षभन्दा बढी भइसक्दा समेत उपयुक्त गति लिन सकेको छैन । सरकारले आर्थिक वर्ष २०६७÷६८ मा बैतडीको पाटनसहित देशभरका १० वटा सहरलाई नमुना सहर बनाउने घोषणा गरेको थियो ।
बैतडीको पाटन नमुना सहरमा ‘नमुना’काम भने एउटा पनि भएको छैन । बजार क्षेत्रमा सडक पूर्वाधार, सौर्यबत्ती जडान र खुलामञ्च निर्माण बाहेक गतिलो काम एउटा पनि भएको छैन । पाटन बजार क्षेत्रमा मात्रै सिमित सडक पूर्वाधार निर्माण बोहक अन्य नमुनाको काम केहि नभएको हो ।
‘कोर एरिया’ भन्दा बाहिर बढी काम
पाटन नगरपालिकाको वडा नं ६ स्थित पाटन बजार क्षेत्र वरिपार नै नयाँ सहरको रुपमा विकास गर्ने भनिएको हो । पाटन बजार क्षेत्रमा खुलामञ्च निर्माण, सौर्यबत्ती जडान र सडक निर्माणसँगै ढल निकासका केहि काम भएका छन् । बस पार्क अझै निर्माण सम्पन्न भइसकेको छैन । यी बाहेक पाटन बजार क्षेत्रमा काम भएका छैनन् । बृहत खानेपानी योजनाले पनि पूर्णता पाएन ।
त्यसपछि पाटन बजार क्षेत्रभन्दा बाहिर पनि ग्रामिण क्षेत्रमा नयाँ सहरी विकास आयोजनाको कार्यालयले काम गरिरहेको छ । त्यसले गर्दा पनि पाटनमा काम देखिएको छैन । ग्रामिण क्षेत्रमा सडक कटान तथा स–साना खानेपानीका योजना पनि निर्माण गरिरहेको छ । पाटन बजार क्षेत्र परिसरमा नै भौतिक पूर्वाधार निर्माण गरी गौरवका आयोजना अझै बन्न सकेका छैनन् ।
हालसम्म पाटन नगरपालिकाका १० वटै वडाका बिभिन्न ठाउँमा खानेपानीका योजना देखि सडक कटानको काम गरिरहेको छ ।
बनेका संरचना भताभुङ्ग
पाटन नयाँ सहर आयोजना अन्तरगत बनेका अधिकांस संरचनाहरु भताभुङ्ग रहेका छन् । आर्थिक वर्ष २०७१÷७२ मा निर्माण सुरु गरिएको नमुना बसपार्क हालसम्म पनि सम्पन्न भइसकेको छैन । नमुना बसपार्क अहिले कुरुप बनेको छ । पार्कीङ गर्नको लागि तयार भएपनि प्रतिक्षालय देखि अन्य संरचना नबन्दा प्रयोगमा आउन नपाउदै कुरुप बनेको हो ।
नमुना मनोरन्जन पार्कको रुपमा विकास गर्न भन्दै निर्माण गरिएको हिरापुर पार्क पनि कुरुप बनेको छ । आन्तरीक तथा बाह्य पर्यटकका लागि भन्दै पाटन–६को हिरापुरमा बनेका संरचना भत्किन थालेका छन् ।
जग्गा एकीकरणमा हलो अड्क्यो
नमुना सहरको नमुना काममा पर्ने भनेको जग्गा एकीकरण अर्थात ल्यान्ड पूलिङ हो । जग्गाधनिबाट जग्गा मागेर त्यस जग्गालाई प्लटिङ गरी घडेरीका लागि तयार पारेर फेरी ती जग्गाधनीलाई फिर्ता गर्ने प्रक्रिया हो । तर उक्त कामले प्रवेश नै पाएको छैन । जग्गाधनीले जग्गा दिन नमानेका कारण यो प्रक्रिया अघि नबढेका नयाँ सहर आयोजनाको कार्यालय पाटनले जनाएको छ । सुरुमा करिब ५० परिवारले जग्गा दिन मानेको भएपनि कार्यान्वयनको चरणमा लैजाने क्रममा जग्गा नदिने भनेपछि यो प्रक्रियामा प्रवेश नै नपाएको आयोजनाको कार्यालय पाटनका सूचना अधिकारी इन्जिनियर रोहितराज भण्डारीले बताउनुभयो ।
जग्गा एकीकरणको लागि करिब १६० रोपनी जमिन आवश्यक पर्दछ । यो जग्गामा स्तरिय सडकबाटो, सार्बजनिक सौचालय, खानेपानीको सुबिधा, खेल्ने चौर लगायतका संरचना बनाएर घर बनाउन आवश्यक पर्ने सुविधासम्पन्न घरेडी तयार पारेर फेरी जग्गाधनीलाई दिने प्रावधान हो । तर खेतियोज्ञ जमिन स्थानीयले दिन नमानेपछि यो प्रक्रियाको सुरुवात हुन सकेको छैन ।
जग्गा एकीकरणको लागि पाटन नगरपालिका–६ को डोबरा, बिस्ठ्यौडा लगायतका क्षेत्रमा उपयुक्त रहेको भन्दै सुरुमा प्रक्रिया अघि बढाउने भनिएको थियो । त्यसपछि कार्यान्वयनको चरणमा लैजाने क्रममा स्थानीयहरुले सहमति फिर्ता लिएका थिए । त्यसपछि ठोस प्रगति भएन ।
बजेट खर्चमा लापरवाही
नमुना सहरको काम अपेक्षा अनुसार अघि नबढ्नुमा खर्च प्रगति निराषाजनक हुनु पनि हो । आर्थिक वर्ष २०७८÷७९ मा १६ करोड बजेट आएको थियो । तर उक्त बजेटबाट ३ करोड मात्रै खर्च भएको थियो । बाकी १३ करोड खर्च हुन नसकेर फिर्ता गएको हो । गत आर्थिक वर्षमा १२ करोड ९६ लाख बजेट आएकोमा झण्डै ५ करोड बजेट फ्रिज गएको छ । बिगतका वर्षहरुमा अपेक्षा अनुसार खर्च गर्न नसक्दा बजेट घटेर आएको छ । चालु आर्थिक वर्षमा ८ करोड मात्रै बजेट आएको नयाँ सहर आयोजनाको कार्यालय पाटनका सूचना अधिकारी, इन्जिनियर रोहितराज भण्डारीले जानकारी दिए ।
स्थानीय सरकारबाट प्रभावकारी पहल भएन
नगर प्रमुखको सयोंजकत्वमा रहेको नगर विकास समितिले पनि प्रभावकारी काम गर्न नसकेको देखिएको छ । जग्गा एकीकरणको लागि स्थानीयहरुसँग समन्वय गर्ने र नमुना सहरलाई गति दिनको लागि प्रभावकारी काम नभएको पाइएको छ । जग्गा एकीकरणको लागि उक्त ठाउँमा सहमति जुटाउन र विकल्प दिन समेत नगर विकास समितिले सकेको छैन ।
पाटनमा रहेको नयाँ सहर आयोजनाको कार्यालयमा हाकिम नभएका कारणले पनि समन्वय गर्न नसकिएको पाटन नगरपालिकाका नगर प्रमुख गौरी सिंह रावलले बताए । नयाँ सरको कार्यालयमा हाकिम नै छैनन्, सयुक्तरुपमा बैठक बसाएर समन्वय गर्न यस हिसावले पनि समस्या छ, उनिहरुले यहाँका स्थानीयहरुको द्वविधा अन्त्य गर्न सकस भएकोछ । उहाले भन्नुभयो ।
पाटन नयाँ सहर आयोजनाको कार्यालयमा हाकिमको जिम्मेवारीमा अहिले सहरी भवन डिभिजन कार्यालय डोटीका हाकिमले हेरिरहनु भएको छ । कहिलेकाही मात्रै नयाँ सहरको कार्यलय पाटनमा उपस्थित हुने भएकाले कार्यसम्पादनमा समस्या छ । आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार
