काठमाडौं । नेपाली कांग्रेस आफ्नो इतिहासमा तेस्रो पटक औपचारिक विभाजनको प्रक्रियामा प्रवेश गरेको छ। महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्मा नेतृत्वमा भएको विशेष महाधिवेशनलाई सभापति शेरबहादुर देउवा पक्षले मान्यता नदिएपछि पार्टी पुनः फुटको चरणमा पुगेको हो।
विशेष महाधिवेशनले गगन थापालाई सभापति बनाउँदै नयाँ नेतृत्व चयन गरिरहेको छ, भने संस्थापन पक्षले थापा र शर्मामाथि कारबाहीको तयारी गरिरहेको छ।
पहिलो विभाजन: २००९ साल
नेपाली कांग्रेस २००३ सालमा बी.पी. कोइरालाले बनाएका थिए।
२००७ सालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलन र मातृका प्रसाद कोइरालासँगको आन्तरिक मतभेदले पार्टी फुटको पहिलो कारण बने।
२००९ सालको महाधिवेशनपछि बी.पी. नेतृत्वमा पार्टी र मातृकाको नेतृत्वमा छुट्टै पार्टी गठन भयो।
यसले कांग्रेसलाई चार खण्डमा विभाजित गर्योस् जनकांग्रेस, नेपाली कांग्रेस (वामपन्थी), राष्ट्रिय प्रजा पार्टी आदि।
दोश्रो विभाजन: २०५९ साल
वर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवाले पार्टी विभाजन गराए।
माओवादी विद्रोहीसँगको द्वन्द्व र संकटकालको समयमा देउवाले केन्द्रीय समितिको निर्देशन लत्याउँदै संसदीय निर्वाचन घोषणा गरे।
२०५९ असार २ गते बानेश्वर महाधिवेशनबाट नेपाली कांग्रेस ९प्रजातान्त्रिक० गठन भयो र गिरिजाप्रसाद कोइराला निष्कासन भए।
तेस्रो संघार: २०७९–८० साल
संस्थापन पक्षले ५४ प्रतिशत प्रतिनिधि रहेको विशेष महाधिवेशनलाई बेवास्ता गरेपछि पार्टी तेस्रोपटक फुटको चरणमा पुगेको हो।
विशेष महाधिवेशन पक्षधर भृकुटीमण्डपमा चार दिनदेखि कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै नीति र नेतृत्व परिवर्तनमा छलफल गरिरहेका छन्।
महामन्त्रीद्वयले केही सांघठनिक प्रस्तावहरू पारित गरिसकेका छन्।
संस्थापन पक्षले वैशाख २८–३१ सम्म नियमित महाधिवेशन गर्ने योजना सार्वजनिक गरेको थियो, जसको विरोधमा विशेष महाधिवेशन पक्षधर नयाँ नेतृत्व चयनको अन्तिम चरणमा पुगेका छन्।
नेपाली कांग्रेसको यो इतिहासले देखाउँछ कि पार्टी आन्तरिक मतभेद र नेतृत्व संघर्षले बारम्बार फुटको अवस्थामा पुगेको छ। वर्तमान विवादले पनि पार्टीलाई चुनावी रणनीति, नेतृत्व संरचना र आगामी निर्वाचनमा प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।
